Sommige diersoorten hebben nog maar weinig tijd op aarde. De mens vormt de grootste bedreiging voor het voortbestaan van deze kwetsbare diersoorten, met activiteiten zoals stroperij, vernietiging van leefgebieden en de gevolgen van klimaatverandering. Lees verder om meer te weten te komen over enkele van de prachtige wezens die dringend onze hulp, bescherming en behoud nodig hebben. Dit zijn de top 10 meest bedreigde diersoorten ter wereld.
10. Gorilla
Gorilla’s zijn buitengewoon fascinerende dieren, die maar liefst 98,3% van hun DNA delen met mensen. Ze zijn in staat om emoties te ervaren, zoals wij, en vertonen soms zelfs gedragingen die vergelijkbaar zijn met die van mensen. Wist je dat ze zelfs kunnen lachen? Er zijn twee soorten gorilla’s, de oostelijke gorilla en de westelijke gorilla, elk met twee ondersoorten. Drie van de vier soorten staan op de Rode Lijst van Bedreigde Soorten van de IUCN (Internationale Unie voor het Behoud van de Natuur). De berggorilla, een ondersoort van de oostelijke gorilla, wordt als bedreigd beschouwd, met nog slechts zo’n 150 tot 180 volwassen exemplaren in het wild volgens gegevens van juli 2020. Hun afname is voornamelijk te wijten aan stroperij, habitatverlies, ziekte en menselijke conflicten. Gorilla’s herstellen traag omdat ze een laag voortplantingstempo hebben. Vrouwtjes baren slechts eens in de vier tot zes jaar, waarbij een vrouwtje gedurende haar leven slechts drie of vier keer zal baren.
9. Neushoorn
De naam neushoorn is afgeleid van de Griekse woorden Rhino en Ceros, wat in het Nederlands neushoorn betekent.
8. Pangolins
Wat een passende naam, toch? Helaas is stroperij voor hun kenmerkende schubben hun grootste bedreiging. De pangolins worden gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde, waar ze worden gewaardeerd als statussymbool en teken van welvaart. Deze waardering heeft ertoe geleid dat drie van de acht soorten pangolins tot de meest bedreigde soorten ter wereld behoren. De handel in pangolins is zeer lucratief, met prijzen die op de zwarte markt kunnen oplopen tot wel 30.000 dollar per kilogram. Ongeveer vijf pangolinsoorten worden met uitsterven bedreigd, waaronder de zwarte pangolin, de Javaanse pangolin en de Maleise pangolin. De Javaanse pangolin wordt het meest met uitsterven bedreigd, met nog maar 46 tot 66 exemplaren die alleen in het Nationaal Park Ujung Kulon in Indonesië leven.
7. Zeeschildpadden
Zeeschildpadden zijn ook opgenomen in de Rode Lijst van bedreigde diersoorten van de IUCN, waar de Karetschildpad en Kemps zeeschildpad vermeld staan. De Lederschildpad wordt als Kwetsbaar geclassificeerd, hoewel de populatie afneemt en verschillende subpopulaties met uitsterven worden bedreigd. De voornaamste bedreigingen voor zeeschildpadden zijn stroperij van eieren, schelpen, vlees en huid, samen met habitatverlies, bijvangst, vervuiling en klimaatverandering. De temperatuur van het zand beïnvloedt het geslacht van de jonge schildpadden, waarbij warmere temperaturen leiden tot een overwegend vrouwelijk geslacht. Zelfs kleine temperatuurveranderingen kunnen de geslachtsverhouding in de populaties verstoren, en broedstranden zouden onder water kunnen verdwijnen door zeespiegelstijging.
6. Saola
Bekend als de “Noordkaper”, kregen deze zachtaardige reuzen hun naam van walvisjagers. Ze vertoeven graag dicht bij de kust en spenderen veel tijd aan het oppervlak waar ze zoöplankton eten, wat hen een gemakkelijk doelwit maakt en de ‘ideale walvis om op te jagen’. Door hun vette vlees en olie, ook bekend als blubber, werden ze bijna tot het randje van uitsterven gebracht, en vandaag de dag behoren ze tot de meest bedreigde grootschalige walvissen. Op dit moment zijn er slechts ongeveer 400 overgebleven, waarvan slechts zo’n 100 broedende vrouwtjes. Hoewel ze nu beschermd zijn en de jacht op hen illegaal is, verloopt het herstel van de populatie langzaam. Vrouwtjes broeden de eerste tien jaar van hun leven niet en zullen dan om de zes tot tien jaar slechts één kalf ter wereld brengen. De Noordkapers blijven echter ernstig bedreigd door botsingen met boten en verstrikt raken in visnetten, wat tot de grootste gevaren behoort. Ook het scheepvaartverkeer veroorzaakt lawaai dat hun vermogen om te communiceren belemmert. Walvissen vertrouwen op geluid om elkaar te vinden, voedsel op te sporen, roofdieren te vermijden, te navigeren en met elkaar te communiceren. Dit proces is van essentieel belang. Tot slot kunnen klimaatverandering en veranderende zeetemperaturen van invloed zijn op de beschikbaarheid van voedsel, met verstrekkende gevolgen voor de overleving en voortplanting.
5. Tandduif
Net als hun uitgestorven verwant, de dodo, verdwijnen tandduiven in rap tempo. Tegenwoordig zijn ze alleen nog te vinden op Samoa, waar slechts 70 tot 380 wilde tandduiven leven, zonder dat ze in gevangenschap worden gehouden om bij te dragen aan het behoud van de soort. Er is eigenlijk maar heel weinig bekend over tandduiven. Ze zijn schuw en worden zelden waargenomen. Jacht heeft in het verleden een grote rol gespeeld in hun achteruitgang en heeft duizenden individuen gedood. Hoewel de jacht nu illegaal is, worden tandduiven nog steeds per ongeluk gedood tijdens de jacht op andere soorten. Op dit moment vormt het verlies van hun leefgebied een van de grootste bedreigingen. Grote delen ervan zijn vrijgemaakt voor landbouw, verwoest door cyclonen of overwoekerd door invasieve bomen. Bovendien lopen ze het risico op predatie door invasieve soorten, waaronder verwilderde katten.
4. Gaviaal
Gavialen zijn visetende krokodillen die voorkomen in India. Ze hebben slanke, langgerekte snuiten met een grote knobbel op het einde die lijkt op een pot, bekend als een Ghara, waar ze naar vernoemd zijn. Deze krokodillen brengen het merendeel van hun tijd door in zoetwater rivieren en verlaten het water alleen om te zonnebaden en eieren te leggen. Helaas is het aantal gavialen sinds de jaren dertig van de vorige eeuw drastisch afgenomen, waardoor ze nu bijna uitgestorven zijn met slechts nog zo’n 100 tot 300 overgebleven exemplaren in het wild. Hun afname is te wijten aan diverse door mensen veroorzaakte problemen, waaronder verlies van leefgebied, vervuiling en verstrikking in visnetten, evenals stroperij vanwege hun gebruik in de traditionele geneeskunde.
3. Aye-aye
Aye-ayes zijn nachtactieve lemuren uit Madagaskar en worden ernstig bedreigd door toedoen van de mens. Met slechts ongeveer 140 individuen, die elk hun eigen naam hebben, zijn ze kritisch met uitsterven bedreigd. Ooit wijdverspreid in heel Nieuw-Zeeland en Polynesië, is hun huidige leefgebied beperkt tot slechts twee kleine eilanden voor de kust van Zuid-Nieuw Zeeland. Een van de grootste bedreigingen voor de aye-ayes is predatie door geïntroduceerde soorten zoals katten en hermelijnen, die op geur jagen. Aye-ayes hebben als natuurlijke reactie op bedreiging om te bevriezen en op te gaan in hun omgeving. Dit werkt effectief tegen roofdieren die op zicht jagen, maar niet op geur. Daarnaast verlaten vrouwtjes het nest onbeheerd, waardoor eieren kwetsbaar zijn voor roofdieren. Dankzij intensieve conserveringsmaatregelen neemt hun populatie nu toe, maar de genetische diversiteit van de overgebleven aye-ayes is laag, wat toekomstige overleving kan beïnvloeden, vooral in het geval van ziekten.
2. Borneose nevelpanter
Helaas behoren amoerluipaarden tot de meest bedreigde grote katten ter wereld. Ze worden gekwalificeerd als kritisch bedreigde soorten volgens de Rode Lijst van Bedreigde Soorten van de IUCN. Tussen 2014 en 2015 waren er nog slechts ongeveer 92 amoerluipaarden binnen hun natuurlijke verspreidingsgebied. Momenteel wordt het aantal geschat op minder dan 70. Net als alle soorten op de bedreigde lijst, worden amoerluipaarden het meest bedreigd door menselijke activiteiten. Hun prachtige vachten zijn gewild bij stropers, evenals hun botten, die worden verhandeld voor gebruik in de traditionele Aziatische geneeskunde. Daarnaast worden ze bedreigd door habitatverlies, met name als gevolg van zowel natuurlijke als door de mens veroorzaakte branden. De klimaatverandering verandert ook het leefgebied van de amoerluipaard en vermindert de beschikbaarheid van prooien.
1. Californische bruinvis
De Californische bruinvis of vaquita is zowel het kleinste als het meest bedreigde zeezoogdier ter wereld. Sinds 1996 wordt het door de IUCN geclassificeerd als Kritisch Bedreigd en in 2018 waren er nog slechts ongeveer 6 tot 22 vaquita’s over. De meest recente schatting, van juli 2019, suggereert dat er op dit moment slechts 9 vaquita’s zijn. Hun grootste bedreiging is de illegale visserij op totoaba macdonaldi, een grote vis waar veel vraag naar is vanwege zijn zwemblaas. Vaquita’s raken per ongeluk verstrikt in de kieuwnetten voor totoaba en verdrinken omdat ze niet meer naar de oppervlakte kunnen zwemmen om te ademen. Hoewel in juli 2016 een verbod op kieuwnetten in het leefgebied van de vaquita is ingesteld, gaat de illegale visserij door en blijft de dreiging bestaan. Op dit moment wordt er ingezet op de handhaving van het verbod op kieuwnetten en het vervolgen van degenen die ze gebruiken. Natuurbeschermers werken ook aan het verminderen van de vraag naar totoaba macdonaldi, een beschermde soort.
