De ruimte heeft altijd al een fascinatie voor de mensheid gevormd. Decennialang hebben astronomen hun telescopen naar de hemel gericht, op zoek naar de geheimen van verre planeten, sterren, kometen en andere hemellichamen. Dankzij de technologische vooruitgang hebben we de afgelopen decennia enorm veel geleerd over ons zonnestelsel, met onbemande ruimtevaartuigen die zelfs tot aan Pluto zijn gereisd, een van de verst verwijderde dwergplaneten in ons zonnestelsel.

Ruimtetelescopen kunnen scherpe beelden vastleggen van verafgelegen sterrenstelsels en speciale fenomenen, zoals supernova’s en de geboorte van sterren. Zeldzame astronomische gebeurtenissen trekken de aandacht van wetenschappers en iedereen die geïnteresseerd is in het heelal. Hieronder leest u meer over 10 zeldzame astronomische gebeurtenissen waarvoor mensen over de hele wereld massaal hun telescopen op de hemel richten.

Totale zonsverduistering

Luc Viatour/ wikimediacommons / CC BY-SA 3.0

Een totale zonsverduistering treedt op wanneer de maan zich tussen de aarde en de zon bevindt. Op dat moment bedekt de maan de zon volledig, wat resulteert in een totale zonsverduistering. Een totale eclips kan alleen worden waargenomen in een beperkt gebied op aarde. De laatste totale zonsverduistering in Nederland vond plaats op 3 mei 1715 en de volgende staat gepland voor 7 oktober 2135. In het zuiden van België was er een totale eclips op 11 augustus 1999. Gemiddeld komt eens in de 18 maanden ergens op aarde een totale zonsverduistering voor, die telkens slechts in een klein gebied te zien is.

Een totale eclips duurt slechts enkele minuten, waarbij het ter plaatse gedurende enkele minuten bijna donker wordt. Tijdens deze periode is er een prachtige stralenkrans rondom de verduisterde zonneschijf zichtbaar. Gedeeltelijke zonsverduisteringen, waarbij de maan slechts een deel van de zonneschijf bedekt, komen veel vaker voor.

Grote Witte Vlekken op Saturnus

NASA/JPL-Caltech/SSI

Om de 20 tot 30 jaar vinden enorme stormen, genaamd ‘Grote Witte Vlekken’, plaats op het noordelijk halfrond van Saturnus. Deze stormen zijn vanaf aarde zichtbaar als heldere witte vlekken in de atmosfeer van Saturnus. In de afgelopen 140 jaar

Interessante astronomische fenomenen

Zes enorme stormen op Saturnus

In de loop der tijd zijn zes enorme stormen op de planeet Saturnus waargenomen. Deze reuzenstormen worden vermoedelijk veroorzaakt door condenserende waterdamp in de atmosfeer van Saturnus. Moderne technologie heeft de mogelijkheid geboden om deze Grote Witte Vlekken in 2010 te bestuderen.

Drievoudige Joviaanse eclips

E. Karkoschka (UA) & S. Murrell (NMSU), NMSU 0.6-m Telescope

De planeet Jupiter, de grootste planeet in ons zonnestelsel, heeft in totaal zo’n 67 manen, waarvan de vier grootste Europa, Callista, Ganymedes en Io zijn. Hierdoor zijn gedeeltelijke zonsverduisteringen op Jupiter gebruikelijk. Een drievoudige eclips, waarbij de schaduwen van de manen Io, Ganymedes en Callisto tegelijkertijd aan één kant van de planeet te zien zijn, is echter een zeldzaam fenomeen. De laatste waarneming vond plaats in 2013, en de volgende drievoudige eclips wordt pas in 2032 verwacht.

De geboorte van sterren

NASA

De geboorte van sterren is een zeldzaam fenomeen dat observeren slechts sporadisch mogelijk is. In het sterrenbeeld Raaf bevindt zich het Antennestelsel, dat ontstond door de botsing van twee sterrenstelsels. Deze botsing resulteerde in een groot gebied met interstellair gas, wat leidde tot het ontstaan van nieuwe sterren. Dergelijke interstellaire gaswolken vormen de geboorteplaatsen van sterren in het heelal.

De blauwe maan

Cezar Popescu / wikimediacommons

No, this astronomical phenomenon does not actually turn the moon blue. ‘Blue moon’ is simply the term used for a second full moon within one month. A lunar cycle lasts an average of 29.5 days. A calendar month lasts from 28 to a maximum of 31 days, so it can happen that there are two full moons in one calendar month.

On average, a blue moon occurs every 2.7 years. In Western Europe, the next blue moon will occur on October 31, 2020. Usually, a ‘blue moon’ looks like a regular full moon. Massive forest fires or volcanic eruptions can cause the full moon to take on a bluish hue due to the presence of dust and soot particles in the atmosphere. During a total lunar eclipse, the moon takes on a reddish hue, also known as a ‘blood moon’.

The Halley’s Comet

NASA/W. Liller – NSSDC’s Photo Gallery

Every 75 years, Halley’s Comet approaches the sun and can be observed from Earth. The last time this occurred was in 1986. The comet follows a highly elliptical path and passes at a distance of 74 million kilometers from the sun. In ancient times and in the Middle Ages, the comet was observed several times, but it was astronomer Edmond Halley who calculated the comet’s orbit and predicted that the comet would reappear in the year 1758. We will have to wait until 2061 for the next passage of Halley.

A Cracking Asteroid

This rare phenomenon was observed in 2013 when the Hubble Space Telescope spotted an asteroid slowly disintegrating. It was the first time the space telescope had observed such a phenomenon. Scientists had long sought the cause of the disintegration of asteroid P/2013 R3. The sun may have heated the asteroid so much that it began to rotate uncontrollably on its axis, causing the structure of the asteroid to be torn apart by centrifugal force. Asteroid P/2013 R3 broke up into more than 10 pieces.

Leonids Meteor Shower

Adolf Vollmy

Every year, between November 13 and 17, the Earth crosses the path of a meteor shower, the so-calledLeoniden. Deze meteoren zijn afkomstig van komeet Tempel-Tuttle, een komeet die in een periode van 33 jaar om de zon reist. De meteoren lijken vanuit één punt aan de hemel te komen, dat zich bevindt in het sterrenbeeld Leeuw. In sommige jaren zijn er duizenden ‘vallende sterren’ per uur te zien. Volgens getuigenissen kwamen er in het ‘topjaar’ 1833 zo’n 100.000 meteoren per uur in de dampkring van de aarde terecht.

Vijf planeten op één lijn

De vijf helderste planeten van ons zonnestelsel (Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus) zijn alle met het blote oog te zien. Een paar keer per eeuw staan ze min of meer op één lijn aan de hemel. Dat gebeurde voor het laatst op 5 mei 2000.

Op 5 februari 1962 was het verschijnsel nog merkwaardiger: toen stonden deze vijf planeten samen met de zon en de maan ongeveer op één lijn. Om alle acht planeten van ons zonnestelsel netjes op een rijtje te zien staan, moet de mensheid geduld uitoefenen tot het jaar 2854. ‘Netjes op een rijtje’ is overigens relatief, want de planeten staan nooit perfect op een lijn. Ze bevinden zich op dat ogenblik samen in dezelfde beperkte regio van het heelal.

De Venusovergang

Heel af en toe kan men vanop aarde de planeet Venus voor de zonneschijf zien passeren, een gebeurtenis die een ‘Venusovergang’ wordt genoemd. Astronoom Jeremiah Horrocks zag dit fenomeen voor het eerst in het jaar 1639. De laatste twee Venusovergangen vonden plaats in 2004 en 2012.

Wie deze twee Venusovergangen gemist heeft, zal het verschijnsel tijdens zijn leven niet meer meemaken. Venusovergangen vinden immers plaats in ‘paren’, waarbij de tijd tussen twee paarsgewijze overgangen acht jaar bedraagt. Na de tweede overgang van een paar moet men alweer meer dan 100 jaar wachten om de volgende Venusovergang te kunnen zien. De eerstvolgende Venusovergang zal pas plaatsvinden in 2117.