Topsporters zoeken altijd naar een voorsprong op de concurrentie, maar soms ligt die voorsprong niet in de trainingszaal maar in het regelboek. Door mazen in de wet te misbruiken, wisten deze slimme atleten en coaches de sportwereld te slim af te zijn tot de bonden noodgedwongen ingrepen.
1. Tim Ferriss en het kickbokskampioenschap
In 1999 won Tim Ferriss, die van The 4-Hour Workweek, een Amerikaanse competitie in het Chinese kickboksen (Sanshou). Hij deed dit niet door uit te blinken in trappen of stoten. Volgens zijn eigen beschrijvingen las hij simpelweg het regelboek nauwkeurig door en vond daarin twee enorme mazen.
De eerste maas zat in de planning van het weegmoment, dat een dag voor de wedstrijden plaatsvond. Ferriss claimt dat hij via extreme dehydratietechnieken ruim twaalf kilo afviel om in te wegen op 75 kilo. Vervolgens hydrateerde hij direct naar zijn normale gewicht van bijna 88 kilo. Hierdoor vocht hij in de praktijk tegen tegenstanders die fors lichter waren dan hijzelf.
De tweede maas was tactisch. In de regels stond dat een vechter automatisch verloor als hij in één ronde drie keer van het verhoogde wedstrijdplatform viel. Ferriss trainde daarom vrijwel uitsluitend op het van het podium duwen van zijn tegenstanders. De jury was gefrustreerd en het publiek mishaagde de tactiek, maar technisch gezien overtrad hij geen enkele regel. Hij ging naar huis met de nationale titel.
2. Lester Hayes en de Stickum-affaire
In 1977 leerde NFL-rookie Lester Hayes van de Oakland Raiders een geheim van een teamgenoot: Stickum. Deze extreem kleverige substantie hielp spelers om de bal makkelijker te vangen. Waar de meeste spelers het spul spaarzaam op hun handschoenen smeerden, bedekte Hayes er zowat zijn hele uitrusting mee. Zijn handen, zijn armen en zijn uniform plakten continu.
Het resultaat in het seizoen van 1980 was spectaculair. Hayes pakte dertien interceptions in het reguliere seizoen en voegde er nog eens vijf aan toe in de playoffs. Hij won de Super Bowl en werd verkozen tot NFL Defensive Player of the Year. Tegenstanders klaagden steen en been dat ze na een tackle letterlijk aan hem bleven hangen.
De NFL reageerde snel en verbood de kleverige substantie in 1981. Hayes bewees daarna overigens dat hij de lijm niet per se nodig had; hij werd de jaren daarna gewoon weer geselecteerd voor de Pro Bowl.
3. Roger Neilson en de drie NHL-regelwijzigingen
IJshockeycoach Roger Neilson vond meerdere mazeni in het regelboek die de bond dwongen tot directe aanpassingen.
Zo stuurde hij in de slotfase van een wedstrijd, waarin zijn team met een krappe voorsprong verdedigde, elke tien seconden opzettelijk te veel spelers het ijs op. De scheidsrechter moest hierdoor telkens het spel stilleggen voor een overtreding, waardoor de tegenstander kostbare tijd verloor en niet aan een fatsoenlijke aanval toekwam. De NHL paste de regels aan zodat dit voortaan direct resulteerde in een penalty shot.
Neilson bedacht daarna een nieuwe truc voor diezelfde penalty shot.
Hij stuurde geen keeper het ijs op om het doel te verdedigen, maar een reguliere verdediger. Die mocht volgens de toenmalige regels namelijk direct op de schutter afschaatsen om hem te hinderen. Zijn verdediger stopte dat seizoen alle zes de penalty shots. Ook deze maas werd door de bond snel gedicht: voortaan mocht alleen de keeper verdedigen en die moest in zijn doelgebied blijven.
4. West-Duitsland en Oostenrijk in Gijón
Op 25 juni 1982 speelden West-Duitsland en Oostenrijk de laatste groepswedstrijd van het WK voetbal in Spanje. Algerije had zijn laatste groepswedstrijd al gespeeld. Beide Europese teams wisten daardoor vooraf exact welke uitslag hen allebei naar de volgende ronde zou helpen: een West-Duitse overwinning met één doelpunt verschil.
Na tien minuten spelen scoorde de West-Duitser Horst Hrubesch de 1-0. Wat volgde was tachtig minuten lang de bal rondspelen. Niemand deed nog een serieuze poging om te scoren. Het Spaanse publiek scandeerde woedend de naam van Algerije en zwaaide met bankbiljetten.
De wedstrijd eindigde in 1-0 en beide landen gingen door, tot grote ontzetting van de voetbalwereld. Algerije protesteerde tevergeefs bij de FIFA, die wegens gebrek aan hard bewijs van een complot niet kon ingrijpen.
De schande van Gijón leidde wel tot een blijvende verandering: sindsdien worden de laatste groepswedstrijden op grote toernooien altijd gelijktijdig gespeeld.
5. De superpakken van het zwemmen
Toen Speedo in 2008 de LZR Racer introduceerde, veranderde de zwemwereld in recordtempo. Het pak was mede ontwikkeld met behulp van NASA-technologie en bestond grotendeels uit polyurethaan. Het materiaal comprimeerde het lichaam tot een uiterst gestroomlijnde vorm en zorgde voor extra drijfvermogen. Tijdens de Olympische Spelen in Peking sneuvelde het ene na het andere wereldrecord.
De concurrentie sloeg direct terug met nog extremere varianten. Tijdens de wereldkampioenschappen in Rome in 2009 werden maar liefst 43 wereldrecords verbrijzeld door zwemmers in deze full-body pakken. De pakken waren op dat moment technisch gezien volkomen legaal, maar de internationale zwembond FINA besloot uiteindelijk toch in te grijpen.
Eind 2009 werden alle pakken van polyurethaan en andere niet-textiele materialen definitief verboden. Veel van de records uit die specifieke periode bleven echter nog jarenlang in de boeken staan.
6. Italië en de ruck die geen ruck was
In 2017 stonden Engeland en Italië tegenover elkaar in het Six Nations rugbytoernooi. Wat volgde in de eerste helft bracht de Engelse spelers volledig in verwarring. De Italiaanse ploeg weigerde na een tackle consequent om spelers naar de bal te sturen. Volgens de spelregels werd er zonder Italiaanse tegendruk geen ‘ruck’ gevormd.
Het logische gevolg daarvan was dat er volgens de letter van de wet ook geen buitenspellijn bestond. Italiaanse spelers liepen simpelweg vrij rond tussen de Engelse aanvallers en verstoorden de complete spelopbouw. De Engelse aanvoerder vroeg de scheidsrechter herhaaldelijk om uitleg, maar die kon niet anders dan bevestigen dat de tactiek reglementair klopte.
Italië ging met een voorsprong de rust in. Engeland herstelde zich in de tweede helft en won de wedstrijd uiteindelijk alsnog, maar de frustratie na afloop was groot.
7. De badmintonspelers die wilden verliezen
Tijdens de Olympische Spelen van 2012 in Londen raakte het badmintontoernooi verwikkeld in een ongekend schandaal. Acht speelsters uit China, Zuid-Korea en Indonesië werden halverwege het toernooi gediskwalificeerd. Ze serveerden opzettelijk in het net en sloegen ballen meters buiten de lijnen tot grote woede van het publiek.
https://www.youtube.com/watch?v=hdK4vPz0qaI
De oorzaak lag bij de opzet van de poulefase. Door de introductie van een groepsfase konden teams die als tweede eindigden in hun poule een aanzienlijk gunstigere route treffen in de knock-outfase. De Aziatische koppels probeerden zo hun eigen landgenoten vroegtijdig te ontwijken. Ze overtraden hiermee geen specifieke spelregel, maar de bond greep in op basis van de algemene ethische code.
De speelsters werden geschorst wegens het niet leveren van maximale inspanning op het olympische toneel. De Wereldbadmintonbond paste het format voor de volgende edities direct aan.
8. Dick Fosbury en de sprong achterstevoren
In 1968 arriveerde de jonge Amerikaanse hoogspringer Dick Fosbury bij de Olympische Spelen in Mexico-Stad met een techniek die destijds door critici lacherig werd ontvangen. Waar alle andere atleten destijds voorwaarts of zijwaarts over de lat rolden, koos Fosbury voor een sprong achterstevoren. Hij draaide zijn lichaam bij de afzet en ging met zijn rug over de lat.
De achterliggende natuurkunde was feilloos. Door zijn rug extreem te bollen, bleef zijn zwaartepunt feitelijk onder de lat hangen terwijl zijn lichaam er aan de bovenkant overheen bewoog. Hierdoor hoefde hij puur fysiek gezien minder hoog te springen om dezelfde hoogte te halen dan zijn concurrenten.
Fosbury nam de gouden medaille mee naar huis en vestigde direct een nieuw olympisch record. Zijn innovatie veranderde de sport definitief. Tijdens de opvolgende Spelen was zijn techniek, inmiddels de Fosbury Flop genoemd, al de standaard geworden binnen de atletiek.
9. Jacques Demers en de illegale stick
In de finale van de Stanley Cup in 1993 stonden de Montreal Canadiens op het punt om op een cruciale achterstand te komen tegen de Los Angeles Kings. Met nog minder dan twee minuten te spelen en een achterstand op het scorebord, gokte Montreal-coach Jacques Demers alles op één specifiek detail. Hij vroeg de scheidsrechter om de stick van tegenstander Marty McSorley op te meten.
De kromming van het blad bleek groter dan de reglementair toegestane marge. McSorley moest direct naar de strafbank en Montreal profiteerde optimaal van de overtalsituatie door de gelijkmaker binnen te schieten. De Canadiens wonnen de wedstrijd uiteindelijk in verlenging en pakten later ook de kampioensbeker.
Binnen de hockeywereld circuleert al jaren het verhaal dat Montreal vooraf de stickkar van de tegenstander had gecontroleerd en zo precies wist wie er met illegaal materiaal speelde. De regel rondom de kromming bestond al decennialang, maar werd in de praktijk zelden gecontroleerd. Demers gebruikte de letter van de wet op het perfecte moment.
10. De goalie die zijn eigen net losduwde
In 2014 speelde keeper David Leggio in de Amerikaanse AHL toen zijn ploeg geconfronteerd werd met een gevaarlijke uitbraak van de tegenstander. Twee aanvallers stormden alleen op hem af. Leggio maakte razendsnel een strategische berekening: de kans dat hij een penalty shot zou stoppen, schatte hij hoger in dan het overleven van deze twee-tegen-nul-situatie.
Hij draaide zich om en duwde doelbewust zijn eigen doel om. Het spel werd direct stilgelegd en de scheidsrechter kende de tegenstander conform de regels een penalty shot toe. Leggio stopte de inzet en zijn team behield de voorsprong. De bond paste de reglementen na het incident aan, zodat een soortgelijke actie voortaan direct tot een reglementair doelpunt leidt.
Leggio herhaalde zijn truc overigens een paar jaar later dunnetjes in de Duitse competitie, waar de regels op dat moment nog niet waren aangescherpt. Ook daar volgde direct na de wedstrijd een aanpassing in het reglement. De keeper overtrad technisch gezien geen regels, maar zocht simpelweg de grenzen van de sportieve logica op.
De grenzen van het regelboek
Sport draait in de basis om het vinden van een voorsprong. Soms laten atleten of coaches echter zien dat het regelboek zelf de zwakste schakel in het spel is. Deze sporters bewezen dat een scherp strategisch inzicht in de reglementen soms effectiever is dan pure fysieke overmacht. De sportbonden reageerden in vrijwel alle gevallen op dezelfde manier: met een mengeling van frustratie en een directe aanpassing van de wetten.
